Quincunx nedir?

Quincunx, iki gezegen arasında yaklaşık 150 derece mesafe olduğunda kurulan bir açıdır. Türkçe kaynaklarda 150'lik açı ya da inconjunct adıyla da geçer. Beş burç uzaklık demektir, yani karşıt açıdan bir burç geride durur. Majör açılar arasında sayılmaz, küçük açı grubundadır ve dar orbla çalışılır. Karakterini belirleyen şey şudur: bağladığı iki burcun ortak hiçbir paydası yoktur. Moon Shine AI'ın açı listesinde quincunx satırları ayrı gösterildiği için hangi ikilinin bu mesafede durduğunu tek tek görebilirsin.

Hiçbir ortak paydası olmayan iki burç

Zodyakta her burcun üç sıfatı vardır: elementi, niteliği ve kutbu. Beş burç mesafede bu üç sıfatın üçü de değişir. Koç'u örnek al. Koç öncü, ateş ve artı kutuptadır. Beş burç ileride Başak vardır: değişken, toprak ve eksi kutup. Beş burç geride ise Akrep vardır: sabit, su ve eksi kutup. İki yönde de tek bir ortak sıfat bulunmaz.

Diğer açıların hepsinde bir ortaklık vardır. Üçgen açı aynı elementi bağlar, kare açı aynı niteliği paylaşır, karşıt açı hem niteliği hem kutbu ortak tutar, altmışlık uyumlu elementleri birleştirir. Quincunx bu listenin dışında kalır ve iki gezegenin ortak bir zemini olmadan yan yana durmasını anlatır.

Yorumda bunun karşılığı sürekli ayar ihtiyacıdır. Kare açıdaki gibi açık bir çatışma değil, iki tarafın birbirini tam olarak anlamaması durumu tarif edilir. Kişi ikisini aynı anda çalıştırmak için her seferinde küçük bir düzeltme yapmak zorunda kalabilir. Bu bir sonuç iddiası değil, açının yapısından çıkan bir eğilimdir.

Adın tarihi: inconjunct aslında ne demekti?

Bugün quincunx için sık kullanılan inconjunct sözcüğü, kökeninde tam tersi bir anlam taşıyordu. Antik astrolojide burçlar arasındaki ilişkiler görme üzerinden kurulurdu; iki burç birbirini görüyorsa aralarında bir bağ vardı. Beş burç mesafedeki burçlar birbirini görmeyen burçlardı ve bu duruma aversiyon deniyordu. Bağlantısız anlamına gelen inconjunct sözcüğü de tam olarak bu görmeme halini anlatıyordu.

Ptolemy'nin klasik listesinde altmışlık, kare, üçgen ve karşıt açı yer alır. 150 derecelik mesafe o listede bir açı olarak bulunmaz, çünkü dönemin sisteminde bir açı değil bir kopukluktu. Sonraki yüzyıllarda küçük açılar başlığı genişledi ve modern astroloji 150 dereceyi çalışan bir açı olarak ele almaya başladı. Eski ad ise yerinde kaldı, anlamı değişmiş olarak.

Geleneksel ev doktrininde de aynı mantığın izi görülür. 1. evden bakıldığında 6. ve 8. evler beş burç mesafededir, yani yükselene quincunx konumdadır. Bu iki ev klasik kaynaklarda zorlu evler arasında sayılır ve gerekçelerinden biri tam olarak yükselenle bağlantı kuramamalarıdır.

Orb ne kadar tutulur, açı nasıl okunur?

Quincunx için orb dar tutulur. İki ile üç derece yaygın ölçüdür, Güneş ve Ay söz konusu olduğunda bazı okumalar üç dört dereceye kadar açar. Gevşek orb burada özellikle sorunlu olur, çünkü açının etkisi zaten majör açılara göre incedir; ölçü genişlediğinde her haritada onlarca quincunx belirir ve satır anlamını yitirir.

Bir de burç kayması durumu vardır. Gezegenlerden biri burcun ilk ya da son derecelerindeyse mesafe 150 dereceye yakın çıkar ama burçlar beş değil dört ya da altı burç aralıkta olur. O zaman yukarıdaki üçlü fark hesabı bozulur. Açı listesine bakarken yalnız dereceye değil burçlara da bakmak bu yüzden gerekir.

Pratik okuma şöyle ilerler. Önce hangi iki gezegenin bağlandığına, sonra hangi evlerde durduklarına bakılır. Ay ile Satürn arasındaki quincunx başka bir konuyu, Merkür ile Uranüs arasındaki quincunx bambaşka bir konuyu gündeme getirir. Açı türü ortak olsa da konu gezegenlerden çıkar.

Yod'un yapı taşı ve transit tarafı

Quincunx tek başına küçük bir açıdır ama iki tanesi bir araya gelince kapalı bir kalıp kurar. Tabanda altmışlık açı yapan iki gezegen, üçüncü bir gezegene ikisi birden quincunx yaparsa ortaya yod çıkar. Yod'un dar orb istemesinin sebebi de budur: temel taşı zayıf sayılan bir açıdır, gevşetildiğinde şekil kâğıt üzerinde kalır.

Transit tarafında quincunx genelde sessiz çalışır. Kare ya da karşıt açı kadar belirgin bir eşik hissi vermeyebilir, daha çok bir şeyin tam oturmaması biçiminde tarif edilir. Bu yüzden çoğu okumada tek başına merkeze alınmaz, majör açı tablosunun yanında tamamlayıcı bir satır olarak değerlendirilir.

Açıyı sınamanın yolu diğer kalıplarda olduğu gibi geçmişi taramaktır. Quincunx kurduğun gezegenlere transit geldiği dönemleri bulup o aralıklarda ne olduğuna bakarsın. Karşılık vermiyorsa açıyı yorumun merkezine koymamak daha sağlıklı olur.